De AI-inburgering van de em-dash

Je schrijft een mail, gebruikt een streepje in een zin en krijgt terug: ‘Heb je dit door ChatGPT laten doen?’ Welkom in 2026, waar een leesteken verdacht is geworden.

Taal verandert nou eenmaal. Chillen, swipen, ‘ok boomer’: elke generatie sleept nieuwe woorden mee en de vorige generatie vindt het maar niks. Uiteindelijk delft die het onderspit, want de jeugd heeft de toekomst. Ook van taal. Alleen komt de nieuwste taalverandering dit keer niet van een generatie, maar van een machine.

AI geeft ons prachtige, foutloze volzinnen. Over the top, vol anglicismen en vaak nietszeggend. In de instructies van ChatGPT en Claude staan inmiddels adviezen als ‘gebruik geen typische AI-taal’, om te voorkomen dat je automatisch geschreven mail ook als een automatisch geschreven mail klinkt.

Hijgerig

Maar je grote vriend Chat luistert niet altijd. Dan komt er toch iets als: ‘Ik hoop dat deze e-mail je in goede gezondheid bereikt - en met een kop koffie binnen handbereik, want wat ik te vertellen heb gaat alles radicaal veranderen. Lees je mee?’ Klinkt lekker, maar het is loze tekst. Nietszeggend, maar wel hijgerig om aandacht smekend.

Nu valt dat nog op als AI-slop, zeker als het er zo dik bovenop ligt. Linkedin neemt maatregelen tegen dit soort loze tekst. Maar ondertussen sluipen die zinnen het normale taalgebruik in. En andersom: wie zelf een gedachtestreepje gebruikt, wordt al snel van AI beschuldigd. Terwijl de kenner het verschil zo ziet. Het Nederlands gebruikt van oudsher een kort streepje met spaties eromheen – zo dus. AI propt er graag de Amerikaanse em-dash tussen: langer, vaak zonder spaties en op een Nederlands toetsenbord nauwelijks te vinden.

Eigen instructies

Maar hoe lang nog? Hoe lang vinden we een em-dash vreemd? Gaat ChatGPT ooit naar zijn eigen instructies luisteren, of burgert het streepje gewoon in? Krijgen toetsenborden er straks standaard een toets voor? Met voor het gemak ook maar gelijk een toets voor nutteloze emoji's en overdreven slotvragen.

Wat denk jij? Zal AI de taal voor altijd veranderen – of zijn wij als mensheid nog in control?