Terugkeer van de creditcard

Achteraf betalen voelt als iets van nu, maar de basis ligt verrassend ver terug. Al in de jaren zeventig werd vastgelegd dat consumenten beschermd moeten worden tegen vooruitbetaling zonder zekerheid. Die zogenoemde 50%-regel staat nog altijd in het Burgerlijk Wetboek en is bedoeld om consumenten te beschermen tegen risico’s zoals niet-levering of faillissement. Aan die wet is niets veranderd. Wat wel is veranderd, is hoe we hem zijn gaan uitleggen.

Geen gemak maar bescherming

Jarenlang is het idee ontstaan dat webshops verplicht zijn om een specifieke achterafbetaaldienst aan te bieden om aan de wet te voldoen. Klarna, Billink en Riverty werden gepresenteerd als een noodzakelijk kwaad. Zonder zo’n dienst zou je wettelijk tekortschieten. Dat blijkt nu onjuist. Het ministerie van Economische Zaken en Klimaat heeft eindelijk bevestigd dat ook een creditcardbetaling onder achteraf betalen valt.

Die verduidelijking zet het debat op scherp. Want ineens blijkt dat webshops nooit verplicht waren om risicovolle Buy Now, Pay Later-constructies aan te bieden. De wet vroeg niet om gemak, maar om bescherming. Een creditcard voldoet daaraan: er is een limiet, een toets en een duidelijk afrekenmoment. Dat maakt betalen minder impulsief en beter te overzien. Achteraf betalen zonder toets is dus geen wettelijke noodzaak meer, maar een commerciële keuze.

Zichtbare gevolgen

Inmiddels zijn de gevolgen van die jarenlange onduidelijkheid zichtbaar. In Lansingerland, een van de meest welvarende gemeenten van Nederland, is het aantal mensen dat gebruikmaakt van de voedselbank in een jaar tijd verdubbeld. ‘Mensen kopen te snel spullen op afbetaling’, zegt Dick Oosthoek, voorzitter van Voedselbank Lansingerland. Het probleem zit niet alleen in grote aankopen, maar juist in de opeenstapeling van kleine bedragen bij verschillende partijen, waardoor het overzicht verdwijnt.

Concrete vraag

De vraag die webshops zichzelf nu moeten stellen is daarmee concreet. Niet óf achteraf betalen omzet oplevert, want dat staat vast. Maar: welke vorm van achteraf betalen is nog verantwoord? Kies je uitsluitend voor creditcardbetalingen, waarmee je nu voldoet aan de wet zoals die oorspronkelijk bedoeld was? Of blijf je risicovolle BNPL diensten aanbieden omdat je bang bent om eventuele conversie te verliezen?

Dat is geen juridische afweging meer, maar een morele. Waar kies jij voor?