Chinese bestellingen worden duurder, wat betekent dat?

Zowel Nederland als Europa bindt de strijd aan met goedkope bestellingen vanuit buiten de EU. Met name vanuit China worden steeds meer bestellingen deze kant op verscheept. Voor de douane – die zendingen onder andere controleert op illegale handel – is het onbegonnen werk. Een handling fee vanuit Nederland en een heffing vanuit Europa moeten het minder aantrekkelijk maken om te bestellen over de grote oceaan. Maar willen we dat wel? En wat betekent dit voor de almaar stijgende crossborder verkopen?

Er zat amper twee weken tijd tussen de aankondigingen. Eerst was het de beurt aan het demissionaire kabinet. Dat maakte begin december bekend een handling fee van 2 euro per productregel in te willen voeren op pakketten van buiten de EU*. Omdat een gemiddelde bestelling bij Chinese webwinkels uit drie producten bestaat, kosten deze dus gemiddeld 6 euro meer. Daar komt waarschijnlijk nog een Europese heffing van 3 euro per zending bij. Dat kondigde de Europese Unie namelijk even later aan. Beide gelden overigens voor bestellingen onder de 150 euro.

*Half januari maakte het kabinet bekend voorlopig af te zien van de fee.

Extreem wendbaar

Is de stap logisch? Absoluut, zeggen experts. Maar het is – om het zacht uit te drukken – wat aan de late kant. ‘Het is logisch, maar ook triest tegelijk’, stelt China-expert John Lin. ‘Het is een extreem defensieve zet van de Europese Unie – en vooral de lobby van de retail industrie. Chinese partijen hebben veel en makkelijk marktaandeel kunnen pakken in korte tijd, omdat wij hier nauwelijks hebben geïnnoveerd. Onze inkoopketens zijn te lang, onze fysieke winkels zijn al jaren hetzelfde en webshops zijn nog steeds een titel, plaatje, prijsje en koopknopje. Wij hebben zelf hier de bal laten liggen en het te makkelijk gemaakt voor de Chinese bedrijven. In plaats van weer écht te innoveren, gooien we de deur dicht in de hoop ons weer veilig te voelen.’

E-commerce expert Chantal Schinkels is het daarmee eens: ‘Grote Chinese platforms zijn extreem wendbaar en hebben jarenlange ervaring met het omzeilen, absorberen of verleggen van kosten. Denk bijvoorbeeld aan hoe er is omgegaan met de 21 procent btw. Die werd al meteen in de prijs opgenomen, maar de prijzen stegen niet direct mee. Ook zullen we slimme productbundeling zien en meer Europese fulfilment centra.’

Volgens Schinkels was er jarenlang sprake van een oneerlijk speelveld. Dat wordt hiermee enigszins gelijkgetrokken, maar te laat. ‘Jarenlang hebben we massaal pakketjes van buiten de EU laten binnenkomen zonder structurele heffing, terwijl Europese webshops wel aan strenge regels, belastingen en controles moeten voldoen. Dat heeft geleid tot oneerlijke concurrentie, druk op de douane én risico’s voor consumenten. Tegelijk moeten we niet doen alsof dit een wondermiddel is. Twee of drie euro per productregel klinkt daadkrachtig, maar lost het onderliggende probleem van het extreme volume en het businessmodel van ultra-fast fashion en ultra-cheap marketplaces niet volledig op.’

Omzeilen ondermijnt

Dat oneerlijke speelveld ervaren ze ook bij Nederlandse webshops. Bijvoorbeeld bij Wibra, zo stelt e-commercemanager Roy Verwig: ’Het is vooral gerechtvaardigd. Nederlandse webshops investeren in compliance, duurzaamheid, arbeidsvoorwaarden en klantenservice. Als concurrenten structureel goedkoper kunnen zijn door het omzeilen van regels, dan ondermijnt dat een gezond e-commerce ecosysteem. Deze maatregel zorgt er niet voor dat buitenlandse aanbieders verdwijnen, maar wel dat iedereen volgens dezelfde basisregels opereert.’

Bij elektronicawebshop leapp heerst eenzelfde gevoel, zegt directeur Eric Schoenmakers: ‘Dit is wat mij betreft keihard nodig en alleen al de signaalwerking geeft mij goede hoop. Wij investeren met leapp in milieueisen, garantie, lokale werkgelegenheid en belastingen die terugkomen in onze eigen leefomgeving. Als non-EU spelers deze regels kunnen omzeilen, is het speelveld simpelweg niet gelijk. Deze maatregel beschermt de standaarden waar leapp, maar ook de rest van de lokale/EU ondernemers voor staan.’

Grote vraag is natuurlijk wie erbij gebaat is. Verwig: ‘Meerdere partijen. Nederlandse en Europese webshops, omdat concurrentie weer meer op prijs, service en assortiment plaatsvindt in plaats van op ontwijking van regels. Consumenten, omdat zij beter worden beschermd tegen onveilige of niet-conforme producten en duidelijkheid krijgen over kosten. En tot slot de overheid en douane, omdat processen beter beheersbaar worden en het ze minder tijd zal kosten.’ Schoenmakers verwacht, en hoopt vooral, dat dit op het gebied van productveiligheid positieve gevolgen gaat hebben. ‘Voor mij is een maatregel pas echt geslaagd als we platformen/fabrikanten van buiten de EU ook dwingen om vooraf te bewijzen dat hun producten veilig zijn. Er zijn simpelweg te veel incidenten, tests en publicaties waarin ongecontroleerde import lood, asbest et cetera bevat. Nog los van mijn belang als ondernemer, wil ik er niet aan denken wat er gebeurt als kleine kinderen ermee spelen of het goedkope speeltje in hun mond stoppen. Dat risico hebben we als maatschappij in de vorige eeuw achtergelaten! En nu moeten we het er weer over hebben. Dat is echt niet best.’

Regels voor iedereen

Dat lokale retail beter beschermd moet worden staat volgens Lin buiten kijf. Hij vraagt zich wel af of deze maatregel de juiste is. ‘Je isoleert hiermee de markt en remt innovatie af. Als overheid moet je het juist makkelijker maken voor lokale retail om te innoveren. Minder regels, makkelijker beleid, modernere wetgeving. We hebben het over een gelijk speelveld en kijken dan naar belastingen. We moeten juist meer kijken naar het makkelijker maken voor ondernemers en onze tech bedrijven.’ Daarnaast, vult Schinkels aan, kun je wel heffingen invoeren, maar moeten deze ook gehandhaafd worden. ‘Nederlandse en Europese webshops spelen volgens de regels: btw, retourrechten, productveiligheid, duurzaamheidseisen. Als je die regels serieus neemt, moet je ook zorgen dat ze voor iedereen gelden. Zonder structurele handhaving en Europese afstemming blijft dit een pleister op een open wond. De druk op de douane vermindert pas echt als we het aantal zendingen aanpakken. Zolang we nog steeds producten zien met een flink prijsverschil – meer dan 2 à 3 euro – blijft de consument kopen.’

Onderschatten

Wat betekent dit alles voor de positie van met name Chinese webwinkels in de Europese markt? Bestellen consumenten straks minder bij die platforms? Lin denkt van wel, met name omdat die platforms al steeds meer voet aan Europese grond krijgen. ‘Ik denk dat de Chinese partijen zullen blijven groeien, maar op andere manieren, met onder meer lokale voorraden en overnames zoals JD en MediaMarkt. In moderne e-commerce gaat het uiteindelijk om toegang tot de eindconsument en niet zozeer over waar de producten vandaan komen.’ Verwig van Wibra verwacht wel dat er iets gaat veranderen. ‘De extreme groei die we de afgelopen jaren zagen, was deels gedreven door prijsvoordeel en lage drempels. Als die drempels worden genormaliseerd, gaan andere factoren zwaarder wegen: levertijd, betrouwbaarheid, retourgemak en klantenservice. Ik verwacht dat Chinese platforms blijven, maar dat het evenwicht verschuift naar een meer gebalanceerde markt waarin Europese retailers concurrerender worden.’

Tot slot verwacht Schinkels dat consumenten de verleiding van Chinese platforms niet snel zullen weerstaan: ‘We onderschatten de kracht van de online verleiding die Chinese webshops gebruiken. Denk eens aan het gamification element. Het gebruik van de app is onderdeel geworden van het dagritme van vele consumenten. We blijven daardoor massaal impulsaankopen doen. Zo werkt ons brein nu eenmaal. Altijd op zoek naar het volgende dopamineshotje.’

Reactie Thuiswinkel.org
Wat vindt Thuiswinkinkel.org? ‘Wij benadrukken hoe belangrijk deze stap is om grip te krijgen op de grote instroom van producten van buiten de EU, die vaak niet voldoen aan Europese veiligheids- en consumentenregels. Het is goed dat Nederland het voortouw neemt in samenspraak met omliggende landen en daarmee inziet dat er urgent maatregelen getroffen moeten worden. Zo werken we aan een eerlijker en veiliger e-commercelandschap in Nederland en Europa. Dagelijks komen miljoenen producten de EU binnen die zorgen voor een oneerlijk speelveld voor Nederlandse webwinkels die wél voldoen aan alle regels. We steunen een Europese uniforme oplossing, maar begrijpen dat Nederland de urgentie ziet om nationaal in te grijpen, om zo forumshopping tegen te gaan. We pleiten ervoor dat de nationale handling fee wordt afgestemd met België en Frankrijk en dat er een sunset-clausule is richting 2026’, aldus een woordvoerder. Hij vervolgt: ‘Ook zijn we positief over de versnelde afschaffing van de invoerheffingsdrempel voor zendingen onder de 150 euro. In de praktijk wordt deze drempel structureel misbruikt door onderwaardering van pakketten en het versturen van individuele pakketten om invoerheffing te ontlopen. Hierdoor ontstaat een concurrentievoordeel voor aanbieders van buiten de EU ten opzichte van Nederlandse webwinkels, die over het algemeen in bulk inkopen en netjes heffing daarover afdragen. Naar verwachting wordt deze drempel mei ’26 afgeschaft, een goed signaal vanuit de EU.’