Digitale toegankelijkheid is voor veel e-commerceorganisaties nog steeds een niet-afgevinkte to do op de backlog. Iets wat moet, ooit. Voor Level Level is het al tien jaar een vanzelfsprekende kwaliteitsstandaard. Managing director Christien van de Sande en accessibility-specialist Fabio Bindels: ‘Het web moet voor iedereen werken. Punt.’
Tekst: Christien van de Sande en Fabio Bindels
Beeld: Twinkle/BBP Media en Zuiver Beeld
Een jaar na ingang van de European Accessibility Act (EAA) worstelen webshops nog steeds met digitale toegankelijkheid: veel organisaties hebben geen idee hoe toegankelijk hun platform écht is. Toch hebben veel e-commerceorganisaties stappen gezet. We kunnen concluderen dat toegankelijkheid eindelijk op de agenda staat.
Uit onderzoek blijkt echter dat nog geen enkele webshop volledig voldoet aan de Web Content Accessibility Guidelines (WCAG)-richtlijnen. Dagelijks lopen gebruikers dus vast in ontoegankelijke filters, cookiebanners en check-outs. Toegankelijkheid wordt vaak nog benaderd als een eenmalig technisch vinkje, in plaats van een kwaliteitscontrole van de totale gebruikerservaring. Organisaties hoeven niet ineens allemaal WCAG-experts te worden, maar ze moeten wél betere vragen leren stellen over hun kwaliteit. Vijf vragen waarmee je je eigen organisatie direct kunt auditen op toegankelijkheid.
1.
Vraag je developers en designers hoe ze toegankelijkheid testen
We zien tegenwoordig vaak in de Definition of Done: ‘Voldoet aan WCAG 2.1 AA’ (of inmiddels de nieuwste 2.2-standaard). Nice, maar vraag eens dóór. Welke toegankelijkheidstests worden daadwerkelijk uitgevoerd op een ticket? Grote kans dat design zegt: ‘We hebben de kleurcontrasten gecheckt.’ Heel goed, maar dat is slechts één onderdeel van toegankelijkheid. Bij development krijg je waarschijnlijk te horen dat er weleens een schermlezer is gebruikt. Maar gebeurt dat ook structureel bij nieuwe features? En weten developers wel hoe een schermlezer in de praktijk wordt gebruikt?
De actuele WCAG 2.2 AA-standaard telt 55 succescriteria, veelal behoorlijk cryptisch omschreven. Zelfs met tien jaar ervaring in digitale toegankelijkheid ontdekken wij nog regelmatig nieuwe interpretaties en nuances binnen de standaard. Al deze richtlijnen bij elke nieuwe functionaliteit volledig handmatig toetsen, is voor de meeste teams simpelweg niet realistisch. Daarom is een duidelijke Definition of Done cruciaal. Geen waslijst aan criteria, maar een concreet behapbaar testplan waarmee teams makkelijk kunnen controleren of een feature daadwerkelijk werkt voor echte gebruikers.
2.
Vraag aan je leveranciers hoe zij toegankelijkheid borgen
Wij steken enorm veel energie in het borgen van digitale toegankelijkheid tot in de kleinste details. Het doet ons dan ook flink pijn als er vervolgens een cookiebanner van een willekeurige externe partij wordt geïmplementeerd, zonder rekening te houden met toegankelijkheid. In één klap wordt een zorgvuldig geteste, inclusieve website alsnog volledig geblokkeerd voor sommige gebruikers.
De gemiddelde webshop bestaat voor een groot deel uit tooling van derden: reviewwidgets, betaalproviders, cookiebanners en chatbots. Veel toegankelijkheidsproblemen ontstaan niet in de eigen codebase, maar in ingekochte componenten waar niemand controle over heeft.
Maak eens een overzicht van alles wat niet door je eigen team gebouwd wordt. Vraag vervolgens aan leveranciers hoe toegankelijkheid wordt getest en hoe zij kwaliteit borgen bij updates.
Tip: Zijn er binnen de organisatie al inkooprichtlijnen voor digitale toegankelijkheid? Dat is vaak één van de snelste manieren om structureel impact te maken. Elk extern component dat aantoonbaar toegankelijk is, voorkomt dat je dezelfde problemen later zelf moet oplossen.
3.
Vraag een 60-plusser een bestelling te plaatsen
De gemiddelde developer of designer heeft tegenwoordig 13 uur schermtijd per dag, de nieuwste Macbook Pro en een mechanisch keyboard waarmee ze in recordtijd een check-out kunnen doorlopen. De werkelijkheid van de gemiddelde gebruiker ziet er echter anders uit. Kijk bijvoorbeeld naar de oudere generatie. Die heeft vaker moeite met lage kleurcontrasten, kleine klikvlakken en complexe interacties.
Het is menselijk om vanuit je eigen perspectief te denken, maar daarom wordt wel een gemiddeld interface ontworpen voor de gemiddelde gebruiker. Laat eens iemand van buiten je eigen organisatie een bestelling plaatsen, liefst iemand die niet dagelijks met digitale interfaces werkt. Je ontdekt verrassend snel waar frustratie ontstaat. Kleine kanttekening: dit is een empathie-oefening, geen vervanging voor een volledige test.
4.
Vraag je team om een automatische scan uit te voeren
Een automatische toegankelijkheidsscan is geen audit. Geen garantie dat de hele website in goede staat is, maar toch is dit vaak de snelste manier om gevoel te krijgen bij de kwaliteit van je webshop. Tools zoals axe DevTools of Wave kunnen binnen een paar seconden technische problemen zichtbaar maken. De resultaten bestaan meestal uit laaghangend fruit: kleurcontrasten die niet voldoen, afbeeldingen zonder alternatieve tekst, formulieren zonder labels. Dat soort fouten zijn relatief eenvoudig automatisch te detecteren, omdat ze direct in de code zichtbaar zijn. Gemiddeld is dit zo’n 20 procent van het totaalplaatje. Dat is niet veel, maar het laat wel heel snel zien of je team de eerste stap heeft gezet om toegankelijk te gaan bouwen.
5.
Vraag wie er eigenaar is van toegankelijkheid
Bij veel organisaties is toegankelijkheid van iedereen. Dat betekent uiteindelijk dat het van niemand is. Maar er móét iemand zijn die zich verantwoordelijk voelt voor digitale toegankelijkheid en controleert wat er daadwerkelijk live gaat; niet alleen tijdens een audit of vlak voor een deadline, maar structureel binnen het ontwikkelproces. Want als niemand ownership pakt, wordt toegankelijkheid automatisch iets wat tussendoor gebeurt. Of erger nog: iets waarvan iedereen denkt dat iemand anders er wel naar kijkt.
Christien van de Sande en Fabio Bindels van Level Level zetten zich dagelijks in voor een inclusiever internet. Level Level bouwt toegankelijke websites en helpt daarnaast met z’n consultancy-tak organisaties stap voor stap digitaal toegankelijk te worden, met als visie: het web moet voor iedereen werken. Toegankelijkheid is dus een kwaliteitsstandaard, geen extra. In deze column deelt managing partner Christien van de Sande de businesscase; de ‘insider tips’ zijn afkomstig van accessibility specialist Fabio Bindels.
