Is gemeentelijke bemoeienis nodig?

Na de gemeenteraadsverkiezingen van 2026 duiken gemeenten massaal in dezelfde vraag: hoe houden we woonwijken en binnensteden leefbaar? Voor webwinkels en thuisbezorgers is dat geen theoretische discussie. Elke gemeentelijke keuze over thuisbezorging raakt direct aan kosten, betrouwbaarheid en klanttevredenheid. De vraag is dus niet óf gemeenten zich ermee moeten bemoeien, maar hoe ver ze daarin moeten gaan.

Pakketautomaten lijken op papier een droomoplossing. Steeds meer consumenten kiezen ervoor en bezorgers zien vooral efficiency en kostenbesparing. Iedereen blij, zou je denken. Totdat de vraag op tafel komt: waar zetten we ze neer? De openbare ruimte is inmiddels een soort Tetris-spel op olympisch niveau. Fietsen, terrassen, laadpalen, deelauto’s, bomen, waterbuffers; alles heeft een goede reden om er te zijn. Een pakketautomaat erbij is geen neutrale keuze, maar een claim op schaarse ruimte en op het geduld van omwonenden.

Meer bereiken

Pakketpunten worden vaak verkocht als hét antwoord op de groei van e-commerce. Gemeenten zijn daar, terecht, wat minder enthousiast over. De meeste consumenten willen nog steeds gewoon thuisbezorgd krijgen. En de volumes zijn zo groot dat een volledig dekkend netwerk van afhaalpunten in bestaande wijken simpelweg niet realistisch is. Bovendien: thuisbezorging is maar een klein onderdeel van de totale stadslogistiek. Wie echt maatschappelijke winst wil boeken, kan vaak meer bereiken met slimme venstertijden, betere routering, elektrische bestelwagens en lichte elektrische bezorgvoertuigen, dan met nog een rij pakketkluizen in de straat.

Dat betekent niet dat pakketpunten onzin zijn. Integendeel. Juist bij nieuwe gebiedsontwikkelingen, autoluwe wijken en mobiliteitshubs liggen kansen. Als je thuisbezorging, retourstromen en zelfs boodschappen- en maaltijdboxen vanaf het begin meeneemt in het ontwerp, voorkom je veel gedoe achteraf. Maar dat vraagt visie en regie, geen impulsbesluiten omdat ‘de markt erom vraagt’.

Faciliteren of niet?

En dan de ongemakkelijke vraag: moet je als gemeente de groei van thuisbezorging eigenlijk wel blijven faciliteren? Een flink deel van de volumegroei komt van internationale platforms, vaak uit China, die weinig bijdragen aan de lokale economie maar wel zorgen voor extra verkeer, verpakkingsafval en druk op de openbare ruimte. Dat botst nogal met het streven om lokale winkels en vitale binnensteden te versterken. Die spanning verdient een eerlijk politiek debat, in plaats van automatische reflexen richting ‘meer gemak’.

De boodschap aan gemeenten: behandel thuisbezorging niet als los probleem, maar als onderdeel van een bredere visie op stadslogistiek. Zorg voor duidelijke regels, voldoende laad- en losruimte en ruimte voor schone voertuigen. En wees vooral eerlijk over wat wel en wat niet past in bestaande wijken.

Meedenken loont

Voor webwinkels en bezorgers geldt hetzelfde. Meedenken loont. Wie actief meepraat over slimme oplossingen, voorkomt dat de thuisbezorging straks vooral duurder, rommeliger en minder voorspelbaar wordt. En laten we eerlijk zijn: daar wordt niemand vrolijk van. Ook de consument niet.