Economie in 2026: Stijgende kosten, beperkte beschikbaarheid van personeel en noodzaak tot AI-integratie

Retail groeit in 2026 slechts licht door hoge kosten, personeelstekorten, strengere regels en felle concurrentie uit Azië. Consumenten blijven prijsbewust en schakelen tussen discount en premium, terwijl AI-gestuurde zoekopdrachten het online kanaal verder versterken. Henk Hofstede, sectorbankier bij ABN Amro en Dirk Mulder, sectorbankier bij ING geven hun economische inzichten voor 2026.

Tekst: Sjaak Hoogkamer

Voor 2026 wordt een beperkte volumegroei van circa 1 procent verwacht binnen de retailsector. Dan is er volgens Henk Hofstede (ABN Amro) geen sprake van een comeback. ‘De groei staat onder druk door meerdere reeds bestaande structurele uitdagingen: stijgende kosten – inclusief personeelslasten, beperkte beschikbaarheid van gekwalificeerd personeel, de noodzaak tot digitale transformatie en AI-integratie en aanpassing aan nieuwe wet- en regelgeving.’ Daarnaast neemt de concurrentie toe, vooral vanuit grote, prijsgerichte Aziatische platformen. Geopolitieke spanningen vergroten daarbij de kwetsbaarheid van de sector.

Dirk Mulder (ING) ziet eenzelfde ontwikkeling op het gebied van concurrentie uit Azië, maar vraagt zich af of wij het dan nog wel goed doen. ‘Ik denk dat de kritiek terecht is, want zij houden zich niet aan de regel- en wetgeving en dumpen veel goedkope spullen, maar anderzijds is het ook een kwestie van je eigen businessmodel tijdig bijsturen. Hoe kan het dat Aziatische bedrijven wel goedkoper kunnen leveren en blijkbaar vaak toch ook voldoen aan kwaliteitseisen? We moeten kijken hoe we van hen kunnen leren en hoe we onze eigen processen optimaliseren.’

Consumentenvertrouwen en geopolitiek

Volgend jaar zal volgens Mulder de economie zich verder positief ontwikkelen, maar veel zal ook afhankelijk zijn van de geopolitieke ontwikkelingen en hoe de USA zich gedraagt in de tarievenoorlog. ‘Belangrijke ontwikkeling is dat in 2026 steeds meer bedrijven gaan focussen op Chat GPT als zoekmachine en andere toepassingen van AI. Dat betekent dat ze hun bedrijfsprocessen anders gaan inrichten. Het is een kwestie van omdenken – niet langer alleen afhankelijk zijn van data en Google – en veel professionele partijen gaan hiermee al aan de slag’, aldus Mulder.

Het consumentenvertrouwen is volgens Hofstede recent verbeterd, maar blijft negatief. ‘Dit leidt tot een hoge spaarquote waarbij klanten nog steeds veel sparen en een kritische houding hebben bij aankopen.’ Consumenten blijven volgens hem zoeken naar gemak, maar hechten ook nog steeds sterk aan prijs-kwaliteitverhouding. De opkomst van de hybride consument die zowel discount als premium koopt, vergroot de druk op marges en die heeft de retail weer nodig om te kunnen blijven investeren in de off- en online kanalen om relevant te blijven voor consumenten waar loyaliteit juist afneemt.

Mulder ziet ook dat het consumentenvertrouwen laag blijft. ‘Dit jaar is het herstel van de economie ook wat stroperiger dan vorig jaar. Ik zie wel groei, maar veel bedrijven hebben het in toenemende mate moeilijk door kostenstijgingen, waaronder die voor huur en personeel.’ Er is volgens hem wel een lichtpuntje: ‘De Nederlandse economie draait nog steeds goed, het besteedbaar inkomen van de consument blijft redelijk op peil en stijgt zelfs in 2025 nog iets door dankzij succesvolle cao-onderhandelingen en overheidsmaatregelen in 2024. Je ziet dat in het algemeen de salarissen harder stijgen dan de inflatie.’

Webshop versus fysieke winkel

Het online kanaal blijft volgens Hofstede cruciaal door transparantie omtrent aanbod, prijzen en het gebruiksgemak. Vooral jongere doelgroepen maken steeds vaker gebruik van AI-gestuurde zoekopdrachten, een trend die in 2026 zal versnellen. Hofstede: ‘Dit geeft weer een nieuwe dimensie aan de sector retail en vraagt om een herziening van digitale proposities, investeringen in AI en businessmodellen om relevant te blijven.’

Mulder ziet een comeback van de pure players. ‘Tot 2022 zag men veel focus op de omnichannel strategie die harder groeide dan de pure players. Maar er is sprake van een kantelend beeld: nu zijn het juist weer de pure players die het erg goed doen. Er is bij hen meer aandacht voor marketing, een uitstekende binding met de consument en een goede prijs-kwaliteitverhouding.’

‘Maar’, zo vervolgt hij, ‘omnichannel moeten we niet zomaar afschrijven, dat heeft als concept uiteindelijk toch de toekomst. Belangrijk in dat proces is overigens wel dat de gehele klantreis op alle kanalen – offline, online, platform en/of app – goed wordt ingericht voor de consument, want veel bedrijven schieten hier en daar wel tekort.’ De verhouding tussen webshop en fysieke winkel blijft dynamisch, het is Mulder te kort door de bocht om de fysieke winkel slechts te bestempelen als de showroom van online. Ze blijven elkaar versterken.

Tweedehands artikelen

Belangrijke ontwikkeling in 2026 is volgens Mulder bovendien de last mile-logistiek. ‘Ik zie bij de vaak kostbare retouren en de claim “vandaag besteld morgen in huis” een significante verandering komen. We moeten veel meer uitgaan van een andere propositie, namelijk vanuit het tijdstip waarop de consument thuis is en wanneer hij het pakket wil ontvangen. Veel klanten zijn bovendien bereid om zelf een pakketje op te halen of eventueel weer terug te brengen.’

Mulder ziet ook veel kansen voor de retourproducten, de zogenoemde tweedehands artikelen, waarmee feitelijk weinig of niets aan de hand is. ‘Die producten kun je als bedrijf veel actiever met een korting aan de man brengen. Als je er open en transparant over bent, dan verandert ook de perceptie van de consument en maak je de keuze ook groter. Is echt een win-winsituatie.’