‘Toegankelijkheid is een kwaliteitsnorm’

Digitale toegankelijkheid is voor veel e-commerceorganisaties nog steeds een niet-afgevinkte to do op de backlog. Iets wat moet, ooit. Voor Level Level is het al tien jaar een vanzelfsprekende kwaliteitsstandaard. Met de komst van een vaste accessibility-rubriek in Twinkle willen managing director Christien van de Sande en accessibility-specialist Fabio Bindels het onderwerp definitief uit de hoek van compliance halen. ‘Het web moet voor iedereen werken. Punt.’

Beeld: Zuiver Beeld

Level Level bouwt maatwerkplatforms voor uiteenlopende organisaties en het bedrijf bestaat in 2026 twintig jaar. Tien jaar geleden besloot het bureau digitale toegankelijkheid standaard onderdeel te maken van elk project, of het nu om een overheidsinstantie ging of een commerciële partij. ‘Wij vonden en vinden dat toegankelijkheid geen aparte dienst is, maar een kwaliteitsnorm’, zegt Van de Sande. ‘Zoals je veilige code schrijft en performance belangrijk vindt, zo hoort toegankelijkheid er ook bij.’

De omslag kwam toen het bureau een specialist in huis haalde die het hele team trainde in de richtlijnen voor digitale toegankelijkheid. ‘Iedereen is daarin meegenomen. Sindsdien leveren we standaard toegankelijke websites op. Niet omdat het moet, maar omdat we vinden dat het zo hoort.’

Wat begon als interne standaard, groeide uit tot een aparte tak: Level Level Accessibility. Steeds vaker klopten andere bureaus, SaaS-leveranciers en e-commercebedrijven aan met dezelfde vraag: hoe vertalen we richtlijnen naar de praktijk? ‘We hebben in het begin vaak nee gezegd’, vertelt Van de Sande. ‘We zijn Rotterdamse bouwers, geen consultancyclub. Maar we zagen dat er zoveel kennis ontbreekt, dat we besloten: dit is nodig. Dus helpen we nu ook andere teams om toegankelijkheid te embedden in hun processen.’

Een persoonlijke wake-upcall

Voor Fabio Bindels begon het besef van toegankelijkheid niet met wetgeving, maar met zijn vader. Bindels studeerde muziek en technologie aan de Hogeschool voor de Kunsten Utrecht, leerde programmeren en besloot zich volledig op webdevelopment te richten. Tijdens corona bouwde hij zijn eerste ‘echte’ website: voor de yogaschool van zijn moeder.

‘Ik was supertrots’, vertelt hij. ‘Tot mijn vader de site op zijn iPhone opende. Alle teksten en knoppen liepen door elkaar heen. Bleek dat hij maximale zoom gebruikte, omdat zijn zicht achteruit was gegaan. Mijn site was daar totaal niet op ingericht.’ Dat moment veranderde zijn blik. ‘De doelgroep van mijn moeders yogaschool? Vooral 50-plussers. Dan is het logisch dat je rekening houdt met verminderd zicht. Maar als jonge developer denk je daar niet automatisch aan.’

Bij Level Level werd toegankelijkheid hem met de paplepel ingegoten. Inmiddels is hij accessibility consultant en voert hij audits en trainingen uit, onder meer voor overheidsorganisaties. ‘Wat ons onderscheidt, is dat we uit development komen. We zeggen niet alleen wat fout is, maar ook hoe je het oplost in design, code én in content.’

Meer dan een audit

De dienstverlening van Level Level Accessibility varieert van quickscans tot uitgebreide audits en end-to-end transformatietrajecten. Toch zijn ze kritisch op de audit als startpunt. ‘Bedrijven vragen vaak om een audit omdat ze denken dat dat moet’, zegt Van de Sande. ‘Maar dan krijg je een rapport van honderd pagina’s met wat er allemaal mis is. Dat werkt zelden motiverend.’

Volgens Bindels is de volwassenheid rond toegankelijkheid vaak nog laag. ‘Je kunt beter beginnen met een quickscan op een kritisch proces, bijvoorbeeld het bestelproces van een webshop. Pak quick wins, laat zien wat het oplevert en neem teams stap voor stap mee.’

Hun flagship-dienst is dan ook geen rapport, maar een organisatiebrede transformatie. ‘Toegankelijkheid moet in het DNA van een organisatie komen’, zegt Van de Sande. ‘In designprocessen, development workflows en contentcreatie. Anders blijf je achter de feiten aanlopen.’

KPI’s versus inclusie

In e-commerce botst toegankelijkheid regelmatig met andere prioriteiten. ‘Teams worden gestuurd op conversie en snelheid’, ziet Bindels. ‘Toegankelijkheid wordt nog te vaak gezien als wettelijke verplichting in plaats van als kans.’ Terwijl de cijfers anders suggereren. Eén op de drie Nederlanders heeft een vorm van functionele beperking. ‘Als je doelgroep met 1 procent groeit doordat je platform toegankelijker is, dan is dat voor grote webshops een enorme omzetimpuls’, aldus Bindels.

Daarnaast is toegankelijkheid goed voor SEO en voor vindbaarheid in AI- en language models. ‘Goede, semantische code is niet alleen beter voor screenreaders, maar ook voor zoekmachines en AI-bots. Het is fundamenteel goede code.’ Toch blijft het onderwerp vaak onderaan de backlog staan. Zeker bij grote spelers met verouderde tech stacks en internationale development-teams. ‘We hebben respect voor de complexiteit van organisaties als Ikea’, zegt Van de Sande. ‘Zij hebben echt een heel flinke online stap gezet.’

In het jaarlijkse webwinkelonderzoek dat Level Level uitvoert, zien Van de Sande en Bindels voorzichtig verbetering. ‘Voor het eerst in vijf jaar zien we dat webshops gemiddeld beter scoren’, aldus Van de Sande. ‘Er is beweging.’ Tegelijkertijd zijn er nog genoeg grote namen waar winst te behalen valt. ‘Het zou fantastisch zijn om te laten zien dat je binnen een jaar enorme stappen kunt zetten.’

Ook bedrijven met een ijzersterke klantbelofte laten online kansen liggen. ‘Je kunt alles voor een glimlach doen, maar als je website niet toegankelijk is, sluit je alsnog mensen uit’, zegt Bindels, doelend op bekende e-commercepartijen.

De missie

Met een nieuwe rubriek in Twinkle (vanaf Twinkle 4, red.) willen Van de Sande en Bindels inspireren én confronteren. ‘We willen laten zien dat toegankelijkheid haalbaar is, ook voor grote en logge organisaties’, meldt Bindels. ‘Het voelt in het begin ingewikkeld, maar als je het programmatisch aanpakt, kom je ver.’ De kernboodschap? Inclusie. ‘Online wordt nog steeds één op de drie mensen op een bepaalde manier uitgesloten’, weet Van de Sande. ‘Dat is geen technisch detail, dat is een maatschappelijk probleem.’

Als Rotterdams bureau met 35 mensen veranderen ze de wereld niet alleen, beseffen ze. ‘Maar via media, via samenwerkingen en nu via deze rubriek kunnen we het onderwerp groter maken. Bewustwording is de eerste stap.’ Digitale toegankelijkheid is volgens hen geen aparte discipline, maar een integraal onderdeel van kwaliteit. ‘Het is geen extra laag bovenop je werk,’ besluit Bindels. ‘Het ís je werk. Gewoon: fundamenteel goede code schrijven. Voor iedereen.’