Logistiek in 2026: AI als gamechanger, Europese importheffing en bewuster bestelbedrag

Duurzaamheid blijft key in 2026: meer pakketkluizen en afhaalpunten helpen alleen als klanten lopend of fietsend afhalen. Ondernemers rekenen vaker retourkosten om bewuster bestelgedrag te stimuleren en Europese importheffingen moeten de instroom van goedkope producten afremmen. Logistiek experts Walther Ploos van Amstel, lector Logistiek aan de HvA en Maike Jansen, manager Public Affairs bij Thuiswinkel.org, blikken vooruit.

Volgens Maike Jansen van Thuiswinkel.org staan volgend jaar webwinkels opnieuw voor grote logistieke keuzes. De sector beweegt richting efficiëntere en duurzamere logistiek, maar daarvoor zijn heldere randvoorwaarden nodig. ‘Het aantal pakketkluizen en afhaalpunten is dit jaar verder toegenomen, zeker in stedelijke gebieden. Deze ontwikkeling kan pas écht bijdragen aan verduurzaming als consumenten hun pakketten lopend of met de fiets ophalen. We weten dat dat lang niet altijd gebeurt: een derde van de pakketten bij afhaalpunten wordt met de auto opgehaald, waardoor de CO₂-winst direct verdampt.’ Het succes van deze infrastructuur valt of staat, aldus Jansen, met toegankelijkheid en gemak. ‘Denk aan neutrale/white label kluizen dicht bij huis, ruime openingstijden en locaties waar consumenten toch al komen, zoals supermarkten, stations of bibliotheken.’

Walther Ploos van Amstel van de Hogeschool van Amsterdam wil nog wel iets verder gaan: 2026 wordt wat hem betreft een kanteljaar voor de thuisbezorging. Niet omdat alles anders móét, maar omdat het volgens hem eindelijk anders kán. Na jaren van druk op marges, het groeiend aantal klachten en oplopende overlast in de woonwijken gaat de blik nu vooruit. Hij zegt: ‘Innovatie, samenwerking en een nieuwe generatie AI-toepassingen geven webwinkels en pakketbezorgers voor het eerst sinds lange tijd de kans om ketens echt slimmer én duurzamer te maken, waarbij de consument centraal staat.’

Ploos van Amstel is ook nog niet super optimistisch over zelf afhalen. ‘Nederland beschikt al over meer dan tienduizend afhaalpunten en lockers, maar het gebruik verandert nauwelijks: bijna 90 procent kiest nog steeds voor thuisbezorging.’ En dat hoeft volgens hem ook geen probleem te zijn. Dankzij kleinere elektrische bestelauto’s, cargobikes, slimmere routeplanning en dynamische tijdvensters kan thuisbezorging juist bijdragen aan minder verkeersbewegingen en schonere wijken. ‘Lockers blijven nuttig, maar vooral op plekken waar ze echt waarde toevoegen: kantoren, VvE’s, campussen en voor servicemonteurs. Als oplossing voor wijkdrukte zijn ze zwaar overschat.’

Importheffing en AI-integratie

Ploos van Amstel en Jansen leggen voor 2026 verder andere accenten. Jansen ziet bijvoorbeeld  een importheffing op pakketten van niet-Europese webwinkels als een noodzakelijke stap om grip te krijgen op de enorme instroom van producten die vaak niet voldoen aan Europese veiligheids- en consumentenregels. ‘Deze maatregel versterkt de handhaving, verkleint de prikkel om producten individueel te versturen en helpt het speelveld eerlijker te maken voor Nederlandse webwinkels die zich wél aan de regels houden. Daarnaast gaat ook de aangekondigde afschaffing van de Europese invoerheffing drempel onder 150 euro, verwacht in mei 2026, helpen bij effectieve handhaving.’ Europese afstemming bij deze heffingen is volgens Jansen cruciaal: alleen zo voorkomen we dat pakketten via andere lidstaten alsnog massaal de EU binnenkomen.

AI wordt volgens Ploos van Amstel dit jaar de belangrijkste aanjager van waarde in de last mile. ‘Digital twins, IoT-data en realtime optimalisatie groeien razendsnel naar elkaar toe. Waar predictive tools vooral hielpen bestaande processen efficiënter te maken, ontstaat nu ruimte voor vision and validate: een heldere stip op de horizon over minder busjes, betere betrouwbaarheid, snellere levertijden en AI-modellen die toetsen welke maatregelen daar ook echt aan bijdragen.’

AI is volgens de lector geen toverstokje, maar een strategisch kompas. Het helpt webwinkels de juiste klantbeleving te kiezen, kosten en CO₂ te verlagen, voorraden slimmer te spreiden en bezorgstromen te bundelen. ‘De bedrijven die het meest winnen zijn die met schone data, duidelijke governance en partners die mee kunnen groeien. De tijd van vrijblijvende experimenten is voorbij; 2026 draait om volwassen datagestuurde ketenprocessen’, aldus Ploos van Amstel.

Retouren en consument op 1

Jansen legt voor 2026 ook sterk de nadruk op het terugbrengen van het aantal retouren en bezorgkosten. Zij juicht het toe dat steeds meer ondernemers kosten in rekening brengen om consumenten te stimuleren bewuster te bestellen: ‘Onderzoek van Thuiswinkel.org laat zien dat steeds meer consumenten hiervoor openstaan, namelijk 46 procent is bereid om € 0,50 per product te betalen, als dit helpt om retouren te verminderen. Tegelijkertijd is het goed om aan te geven dat het verplicht stellen van retour- of verzendkosten niet mogelijk is op nationaal niveau.’

De Europese consumentenrichtlijn laat die keuze expliciet bij de ondernemer en staat extra nationale regels niet toe. Als Europa besluit dit breder te harmoniseren, dan zal Thuiswinkel.org dit proces ondersteunen en de belangen van de sector actief inzetten.

Ploos van Amstel plaatst de consument in 2026 weer op positie 1, want er gaat nog veel niet goed zoals de Consumentenbond in 2025 liet zien: 35 procent ervaart bezorgproblemen, klantenservices scoren slecht en de keuzevrijheid krimpt. ‘Maar 2026 biedt kansen om dit om te buigen. Webwinkels die investeren in transparante communicatie, voorspelbare tijdvensters, goed klachtenmanagement en buurtvriendelijke bezorgopties winnen terug wat e-commerce groot heeft gemaakt: vertrouwen.’

Verduurzaming en aandacht voor bezorger

Jansen concludeert dat de kern voor 2026 duidelijk is: e-commerce kan en wil verduurzamen, maar heeft voorspelbaar beleid en Europese samenhang nodig. ‘Alleen dan kunnen webwinkels blijven investeren in innovatie, klantgemak en eerlijke concurrentie.’

Volgens Ploos van Amstel beseft de sector meer en meer: snelle levering is waardevol, maar niet als het ten koste gaat van de mensen die het werk doen. Slimmer, schoner, menselijker. Een thuisbezorgketen die werkt voor klant, buurt én bezorger. Dat maakt 2026 het jaar waarin de sector weer vooruit durft te kijken.